یوسف پاکدامن، تفسیر امامان شیعه از آیات سوره یوسف... لولا ان رای برهان ربه ....

(صحیفه الامام الرضا) (185) وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ‏

- قَالَ قَامَتِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ إِلَى الصَّنَمِ فَسَتَرَتْهُ- وَ قَالَتْ إِنَّهُ يَرَانَا فَقَالَ لَهَا يُوسُفُ مَا هَذَا- فَقَالَتْ أَسْتَحِي مِنَ الصَّنَمِ أَنْ يَرَانِي- فَقَالَ يُوسُفُ أَ تَسْتَحِينَ مِمَّنْ لَا يَسْمَعُ- وَ لَا يُبْصِرُ وَ لَا يَنْفَعُ وَ لَا يَضُرُّ- وَ لَا تَسْتَحِينَ مِمَّنْ خَلَقَ الْأَشْيَاءَ وَ عَلِمَهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ «1». امام رضا علیه السلام به اسنادشان از امام سجاد علی ابن الحسین حدیث کردند که فرمودند: درباره ی این سخن خدای عزیز و باشکوه که فرمود : لو لا ان رای برهان ربه : اگر برهان پروردگارش را یوسف ندیده بود ( تصمیم به قتل زلیخا برای دفاع از خود می گرفت) همسر عزیز مصر به سوی بتی که در اتاق داشت رفت و آن را پوشاند، و گفت : او ما را می بیند، یوسف گفت: این چه کاریست! زلیخا گفت: از این که بت من مرا در این تصمیمی که دارم ببیند شرم می کنم! یوسف علیه السلام فرمود: آیا از چیزی خجالت می کشی که نه می شنود، نه می بیند؛ نه سودی می رساند، نه ضرری می زند! اما ار کسی که همه چیز را آفریده و به همه چیز داناست شرم نمی کنی! این همان سخن خداست که فرمود: لو لا ان رَای برهان ربه ... اگر برهان پروردگارش را ندیده بود ....

در کتاب عیون اخبار الرضا علیه السلام در ضمن روایتی که ماجرای سوالهای مامون خلیفه عباسی از حضرت رضا علیه السلام را بیان می کند آمده است که فَقَالَ الْمَأْمُونُ لِلَّهِ دَرُّكَ يَا أَبَا الْحَسَنِ فَأَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ‏ فَقَالَ الرِّضَا ع لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ لَوْ لَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ لَهَمَّ بِهَا كَمَا هَمَّتْ بِهِ لَكِنَّهُ كَانَ مَعْصُوماً وَ الْمَعْصُومُ لَا يَهُمُّ بِذَنْبٍ وَ لَا يَأْتِيهِ وَ لَقَدْ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ الصَّادِقِ ع أَنَّهُ قَالَ هَمَّتْ بِأَنْ تَفْعَلَ وَ هَمَّ بِأَنْ لَا يَفْعَل‏ : .... مامون گفت خدایت بزرگ بدارد بگو بدانم ای اباالحسن به من خبر بده از سخن خداوند عز وجل که فرمود: ولقد همت به و هم بها لو لا ان رای برهان ربه زلیخا به سوی او تصمیمی گرفت و یوسف هم نسبت به او تصمیمی گرفت... حضرت رضا علیه السلام فرمودند: به راستی که نسبت به او تصمیمی گرفت و یوسف هم اگربرهانی از خدای نداشت همجون او تصمیمی می گرفت، اما او معصوم بود و معصوم تصمیم به گناه نمی گیرد، و به سوی گناه هم نمی رود. پدرم موسی بن جعفر از پدرش امام صادق برایم حدیث کرد که به راستی که او تصمیم گرفت که زنا کند و یوسف هم تصمیم گرفت که به هیچ روی به او راه ندهد و مرتکب زنا نشود.


َ محدث بزرگوار شیخ صدوق در کتاب الأمالي( للصدوق)، النص، ص: 91

در ضمن حدیث نود و یکم از امام رضا علیه السلام نقل می کند که فرمودند: أَمَّا قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي يُوسُفَ وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها فَإِنَّهَا هَمَّتْ بِالْمَعْصِيَةِ وَ هَمَّ يُوسُفُ بِقَتْلِهَا إِنْ أَجْبَرَتْهُ لِعِظَمِ مَا دَاخَلَهُ فَصَرَفَ اللَّهُ عَنْهُ قَتْلَهَا وَ الْفَاحِشَةَ وَ هُوَ قَوْلُهُ كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ يَعْنِي الْقَتْلَ وَ الْفَحْشاءَ يَعْنِي الزِّنَا : اما این آیه از سخن خداوند بزرگ و باشکوه درباره یوسف که فرمود: و به راستی که زلیخا تصمیمی برای او گرفت و یوسف هم تصمیم گرفت: پس این گونه بود که زلیخا تصمیم گرفت که معصیتی بکند و یوسف تصمیم گرفت اگر مجبور به زنایش بکند او را بکشد، پس خداوند کشتن زلیخا و کارزشت زنا را از او دور کرد و این همان سخن خداست که فرمود: این چنین بود که كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ يَعْنِي الْقَتْلَ بدی را از او دور کردیم یعنی قتل و الْفَحْشاءَ يَعْنِي الزِّنَا : و دور کردیم فحشاء یعنی زنا را از یوسف.

جمع بندی آن که یوسف از عمل زلیخا درباره بتش به او عظمت خدای را یادآوری کرد، خودش به خداوند توکل کرد و متمایل به زلیخا نشد و تصمیم گرفت که اگر دست زلیخا به دامن او برسد او را بکشد از چنگ او گریخت ودرها به رویش باز شد تا این که عزیز مصر آشکار شد و ماجرا چنان که می دانید پیش رفت این چنین بود که خداوند برهانی توحیدی به او نشان داد و با تلاش یوسف برای پاک ماندن او را از بدی قتل و زشتی زنا دور داشت. در روایات دیگری داریم که روز قیامت مردی زناکار که میگوید آن قدر مرا جوان و زیبا و جذاب افریدی که ناگزیر گرفتار زنان و شهوت به سوی آنها شدم پس مرا مجازات نکن! خداوند یوسف را به او نشان می دهد و می فرماید او زیباتر از توست اما خودش را از موقعیت حرام نجات داد و به این ترتیب یوسف برای حفاظت از طهارت و پاکیزگی برهان خداست برای بندگان.

/ 0 نظر / 17 بازدید