وبلاگ شخصی زینب عابدینی


+ ترس در کودکان

 ترس بخش طبیعی از رشد کودک است. ترس ها در صورتی غیر طبیعی هستند که به صورت دائمی و به مدت طولانی در کودک باقی بمانند یا ذهن کودک را به طور کامل اشغال کنند،اگرترس در تمام زندگی عادی آنها مداخله کرده و تأثیرمنفی داشته و کودک نتواند از آن رهایی یابد مبتلا به ترسِ مرضی می گردد. ترس یک هیجان طبیعی است که در انسان از همان بدو تولد وجود دارد، گاهی به دلیل تغییراتی که در شدت و نوع آن بوجود می‌آید از حالت عادی خارج می‌شود. این ترس‌ها تحت عنوان ترس‌های مرضی شناخته می‌شوند که هم کودک و هم اطرافیان او را آزار می‌دهند. برای برطرف کردن این ترس ها و بازگرداندن شرایط زندگی کودک و خانواده به شرایط عادی مداخلات شناختی - رفتاری زیر نظر کارشناسان روانشناسی ضروری است.

 انواع ترس های معمول در کودکان :

کودکان نوپا معمولاً از تنهایی (جدا شدن از پدر یا مادر)، اصوات آزار دهنده، زمین خوردن، حیوانات و حشرات، حمام کردن ( خیس شدن یا فرورفتن در آب با دمای بالا یا پایین) و تاریکی هنگام خواب می ترسند. که با افزایش سن و رشد شناختی این ترس ها کاهش خواهد یافت در غیر این صورت نیاز به درمان است.

در موردکودکان پیش دبستانی ترسها معمولا شامل ترس از حیوانات و حشرات، موجودات ناشناخته (غول ها و ارواح) ، گم شدن، طلاق یا از دست دادن پدر یا مادر، تنهایی، و تاریکی هنگام خواب می باشد.

 کودکان دبستانی معمولا از تنهایی، بعضی صداها، زمین خوردن، ورود به مکان جدید (مثلا به مدرسه) ، تاریکی هنگام خواب ، طرد اجتماعی، جنگ، فضاهای جدید و دزد می ترسند.

نوجوانان معمولاً از دزد، موقعیت های جدید (مثل دانشگاه و…) جنگ، طلاق و روابط غیرمعمول واهمه دارند و می ترسند. این قبیل ترس ها در کودکان در هر دوره ای از گروه های سنی، در بعضی از دوره های زندگیشان ممکن است افزایش یابد مثلا با تولد یک فرزند جدید در خانواده، نقل مکان از خانه ای به خانه دیگر، طلاق و غیره.

گاهی بعد از وقوع یک اتفاق تحریک کننده، ترس در کودکان شدت می یابد، مثلاً افتادن در آب، سوختن بر اثر تماس با یک شیء داغ، یا فرار کردن از یک سگ. بعضی کودکان نسبت به کودکان دیگر بیشتر می ترسند و این بستگی به روحیات و خلق و خوی آنها دارد. یادگیری در ترس موثر است مثلا والدینی که همیشه نگران هستند و در تشویش به سر می برند یا در مقابل هرچیزی زود واکنش های هیجانی نشان می دهند، فرزندانشان اغلب دارای همان روحیات هستند و همیشه در ترس و واهمه قرار دارند.

 رفتار با کودکان هنگام بروز ترس:

  • به احساس کودک احترام قائل شوید به خاطر ترسیدنش او را تحقیر نکنید و بدانید که بی توجهی به چیزهایی که او را می ترساند کمکی به حل مشکل نمی کند.
  •  از او بخواهید علت ترسش را بگوید و درباره آن با او صحبت کنید. سعی نکنید نصیحتش کنید، بیان افکار مربوط به ترس و خلاصه کردن گفته های کودک و دوباره گویی آن ها به او بهتر از نصیحت کردن است. به او اطمینان بدهید که حرفش را می فهمید و میدانید که عامل ترس در او واقعا صدمه ای به او نمی زند یا به این راحتی به او صدمه نمی زند ولی برای برطرف کردن ترس کودک به او کمک خواهید کرد.
  •  بیش از حد لزوم از او مواظبت نکنید و اجازه بدهید او خودش از چیزهایی که می ترسد دوری کند و کودک را هیچ وقت به انجام دادن کارهایی که از آن واهمه دارد وادار نکنید.
  •  توجه زیاد به عامل ایجاد ترس باعث تقویت ترس در کودک می شود، مثلا وقتی می دانید پرویز از سگ می ترسد و از دو کیلومتری شما کسی با سگش در حال آمدن است شما فریاد نزنید که سگی در راه است زود باشید برویم یک جای دیگر چون پرویز از سگ می ترسد!
  •   به کودک دلداری دهید تا یاد بگیرد بر ترسش مسلط گردد. با او همدردی کنید و برایش توضیح دهید. به عنوان مثال بگویید: می دانم که از رفتن به مدرسه جدید ترس داری و شاید از این که محیط جدیدی را می بینی و دوستی نداری نگران هستی؛ ولی من فکر می کنم آنجا هم دوستان زیادی پیدا خواهی کرد و آدم های مهربانی را خواهی دید ، حتما بچه های دیگری هم هستند که احساس تو را دارند ولی وقتی همدیگر را ببینید و به چیز های مفید بپردازید احساستان بهتر خواهد شد.
  •  به یادش بیاورید که قبلاً هم از چیزی می ترسیده و بعد از مدتی ترسش از بین رفته  بنا براین ترسها دائمی نیستند و به زودی از این حالتی که دارد نجات خواهد یافت. 
  • به او قوت قلب بدهید و خاطرش را جمع کنید که با کمک متخصصان می تواند بر شرایط مسلط شود.