وبلاگ شخصی زینب عابدینی


+ دعا

الکافی (ط - الإسلامیة)    ج‏1    178     باب أن الأرض لا تخلو من حجة ..... ص : 178

2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ وَ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ‏ إِنَّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو إِلَّا وَ فِیهَا إِمَامٌ کَیْمَا إِنْ زَادَ الْمُؤْمِنُونَ شَیْئاً رَدَّهُمْ وَ إِنْ نَقَصُوا شَیْئاً أَتَمَّهُ لَهُمْ.

نقش امام معصوم از جهت ارتباط و فایده رسانی به بندگان خداوند این است که وقتی مومنان به خداوند به خطا چیزی به دین افزودند امام ساحت دین را پاک کند و اگر از دین چیزی کم کردند، امام ان نقیصه و کاستی را تمام کند.  امامان معصوم هر یک در برهه ای زیستند که این اثر هدایتگری و دستگیری و محافظت از دین را به شیوه ای متفاوت داشتند. برخی زمان طولانی تری بر مردم پرتو افکنی کردند و برخی دیگر مدت کوتاه تری. نهی از منکرهای مکتوب امام حسین علیه السلام در مقابل معاویه از این دست هدایتگری ها بود. زمان امام سجاد علیه السلام زمان اختناق و آزار مومنین بود. دو سال نخست امامت آن حضرت به غارت و کشتار مردم مدینه و مکه توسط سپاه یزید گذشت. تا هر کسی که از مومنان اولیه به پیامبر و شاهدان رسالت باقی مانده است کشته شود و ترس و وحشت از ابراز حق وجود مردم را بگیرد. یزید در دومین سال امامت حضرت زین العابدین فرمان قتل عام در مکه و آتش کشیدن کعبه را صادر کرد. در چنین شرایطی امام سجاد که شاهد ظاهر گرایی مردم در دینداری و تبدیل دین به شعار فتح و کشور گشایی و قتل عام شده بودند در میان مومنان شاهد کمرنگ شدن معنویت و ارتباط با خالق بودند. بنابراین مجموعه ای از حدود هفتاد دعا را به فرزندشان محمد و زید املاء کردند. محمد که پس از ایشان امامت برعهده اش بود یعنی حضرت باقر العلوم و زید که بعدها اقدام به قیام مسلحانه علیه بنی امیه کرد. این دو نسخه اصلی از این مجموعه دعا که بعدها توسط مردم معروف شد به صحیفه سجادیه همچون میراثی ارزشمند در میان خاندان اهل البیت دست به دست شد و گاهی توسط نسخه نویسان و یاران امامان معصوم نسخه برداری شده که البته از این مجموعه حدود بیست دعای آن در تحولات زمان گم شد و به دست ما نرسید.

یکی از ابوابی که امامان معصوم بر ما گشوده اند چگونگی بندگی خداوند در دعاکردن و داشتن حال تضرع به درگاه خداوند است.

یکی از گنجینه های عظیم دعا ، صحیفه سجادیه است. در حقیقت این مجموعه تعلیم خود امام سجاد است نه اینکه توسط اصحاب تدوین شده باشد و به امام منسوب شده باشد. گاهی تعابیر استغفار و اعتراف به گناهان را در ضمن دعاهای این مجموعه می بینیم، چنین نیست که امام در حال استغفار و اعتراف به گناه باشند و راوی از ایشان دعا را شنیده باشد و ضبط کرده باشد بلکه امام زین العابدین این مجوعه را برای تعلیم مومنین بیان فرموده اند. از آن جا که زبان ما را به دعا باز می کند امیتاز خاصی نسبت به دعاهایی دارد که خود بر زبان آورده باشیم. و از آنجا که معارف دین را به در قالب دعا تعلیم میدهد ارزش تعلیمی فوق العاده ای دارد.  

خداوند در قرآن میفرماید: وَ اذْکُرْ رَبَّکَ فی‏ نَفْسِکَ تَضَرُّعاً وَ خیفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ وَ لا تَکُنْ مِنَ الْغافِلینَ (205) إِنَّ الَّذینَ عِنْدَ رَبِّکَ لا یَسْتَکْبِرُونَ‏ عَنْ‏ عِبادَتِهِ وَ یُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ یَسْجُدُونَ (اعراف 206)

وَ لَهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لا یَسْتَکْبِرُونَ‏ عَنْ‏ عِبادَتِهِ وَ لا یَسْتَحْسِرُونَ (انبیاء19)

وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونی‏ أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ‏ عَنْ‏ عِبادَتی‏ سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرینَ (غافر60)

روایاتی از ائمه دین در اهمیت و جایگاه دعا بیان می کنم و اندکی در این باره گفتگو می کنیم و در نهایت به دعای 52 از صحیفه نگاهی می کنیم و بحثمان را به پایان می بریم.

سدید گوید: بامام باقر علیه السلام عرضکردم: کدام عبادت بهتر است؟ فرمود: چیزى نزد خداى عز و جل بهتر از این نیست که از او درخواست شود و از آنچه نزد او است خواسته شود، و کسى نزد خداى عز و جل مبغوض‏تر نیست از آن کس که از عبادت او تکبر ورزد (و سرپیچى کند) و آنچه نزد او است درخواست نکند. أصول الکافی / ترجمه مصطفوى    ج‏4    210     2 - ..... ص : 210

 

أصول الکافی / ترجمه مصطفوى، ج‏4، ص: 211

3-میسر بن عبد العزیز گوید: حضرت صادق علیه السلام بمن فرمود: اى میسر دعا کن و مگو که کار گذشته است و آنچه مقدر شده همان شود (و دعا اثرى ندارد)، همانا نزد خداى عز و جل منزلت و مقامى است که بدان نتوان رسید جز بدرخواست و مسألت، و اگر بنده‏اى دهان خود ببندد و درخواست نکند چیزى باو داده نشود، پس درخواست کن تا بتو داده شود، اى میسر هیچ درى نیست که کوبیده شود جز اینکه امید آن رود که به روى کوبنده باز شود. أصول الکافی / ترجمه مصطفوى    ج‏4    215     1 - ..... ص : 215

4-حماد بن عثمان گوید: شنیدم که میفرمود: همانا دعاء قضا را برمیگرداند، و آن را از هم واتابد و بزند چنانچه رشته نخ اگر چه بسختى تابیده شده باشد از هم باز شود. أصول الکافی / ترجمه مصطفوى    ج‏4    271     7 - ..... ص : 271

ثویر (بن أبى فاخته) گوید: شنیدم حضرت (زین العابدین) على بن الحسین علیهما السلام میفرمود: همانا چون فرشتگان بشنوند که مؤمن براى برادر مؤمنش پشت سر او دعا میکند یا بنیکى او را یاد میکند، گویند: تو چه نیکو برادرى هستى براى برادرت که در باره او دعاى خیر میکنى با اینکه او از نظر تو پنهان است و او را به نیکى یاد میکنى، هر آینه خداى عز و جل دو برابر آنچه براى او خواستى بتو داد و دو چندان آنچه تو او را به نیکى یاد کردى بر تو ثنا گوید و تو بر او برترى دارى، ولى چون بشنوند که برادرش را ببدى یاد کند و برایش نفرین کند، گویند: تو چه بد برادرى هستى براى برادرت خود را از این سخنان نگهدار، اى کسى که بر گناهانت پرده پوشى شده و بخودت بنگر (و ببین خودت چه اندازه عیب و گناه دارى) و سپاسگزار آن خدائى را که روى (گناهان و عیوب) تو پرده پوشیده و بدان که خداى عز و جل نسبت ببنده‏اش از تو داناتر است. أصول الکافی / ترجمه مصطفوى، ج‏4، ص: 272

 

تنها موضوعی که تاکید شده است که بسیار درباره آن دعا کنیم دعا برای ظهور صاحب الزمان علیه السلام است . حضرت حجت ارواحنا له الفداء در توقیعی به اسحاق به یعقوب می فرمایند:  وَ أَکْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِیلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُم‏: کمال الدین و تمام النعمة    ج‏2    485     45 باب ذکر التوقیعات الواردة عن القائم ع ..... ص : 482