وبلاگ شخصی زینب عابدینی


+ کودکم تمرکز کمی دارد

جا انداختن نقطه ها و سرکش ها در املای فارسی، جا انداختن کلمات در املای فارسی، جا گذاشتن سوالهایی که دانش کافی برای پاسخ به آن در امتحان را دارد، چندین بار گم کردن مداد و پاک کن، بی طاقتی در مهمانی هایی که مجبورش می کنید یک جا بنشیند و به چیزی دست نزند، شکایت معلم از حواس پرتی او در کلاس یا وول زدنهای پیوسته شکایتهای معمول مادران و پدرانی است که فرزندشان به مشکلات عدم تمرکز و بیش فعالی مبتلا هستند. اگر چه برخی از علائمی که در آغاز این بند نوشتم مانند اشکال در دیکته کلمات در اختلال نارساخوانی و نارسا نویسی هم وجود دارند خانواده ها باید بدانند که تشخیص افتراقی این دو موضوع به عهده روانشناسان بالینی و روانپزشکان است . به هر حال آگاهی والدین از این مشکل باعث جلوگیری کردن از فشارهای بی جهت خانواده بر کودک، کاهش ترس خانواده از این مشکل و یافتن راهکارهایی برای کمک به کودک در رهایی از عوارض این اختلالات است.  آن چه مطالعات دانشگاهی نشان می دهد گویای این است که کسانی که در کودکی با این مشکل دست و پنجه نرم کرده اند و با روشهای موثری از روی عوارض این اختلال گذشته اند در بزرگسالی توانسته اند به موفقیت های قابل توجهی در زندگی خود برسند.

آن چه نباید کرد:

برخی از مددکاران اجتماعی، مربیان تربیتی مدارس، مشاوران مدرسه و برخی از دوستان کم دانش به مادران این کودکان توصیه ای می کنند که به نظر من سمی کشنده برای شخصیت این کودک است. می گویند به کودکی که این قدر وسایلش را جا می گذارد، چیزهایش را همیشه گم می کند و در عین حال همیشه معلم شکایت از حواس پرتی او دارد مسوولیت های جدی بدهید. می گویند او اگر بداند کار مهمی باید انجام بدهد بیشتر حواسش را جمع می کند. به او مسوولیت جدی بده و یک سخنرانی مفصل هم درباره مسوولیت پذیری برایش بکن تا جدی تر بگیرد. این طوری حواسش بیشتر جمع می شود. این خیانتی در حق کودک بیش فعال با علائم حواس پرتی است. این راهکار شخصیت او را لگد مال می کند. چون کودک مبتلا به این اختلال در برابر هر محرکی بیش از دیگران تحریک می شود، یعنی رنگ ها، صداها، شکل ها، بافت ها و زمینه های هر چیزی او را بیش ا ز دیگران به خود جلب می کند. او یک ظرفیت تمرکز مشابه دیگران دارد اما بیش از دیگران همه چیز در سیستم شناختی ذهن او پردازش می شود دادن مسوولیت های جدی یعنی دادن مسوولیتی که انجام نشدنش عواقب جدی درپی دارد. این کار یعنی کودک را در معرض تنبیه و تذکر و مجازات دائمی قرار دادن. چون او احتمالا بیش از هر کودک دیگری قبل از شروع یا در هنگام آغاز به انجام آن مسوولیت حواسش پرت می شود و کارش ناقص می ماند، بنابراین بیش از هر کودک دیگری مورد نکوهش قرار خواهد گرفت. ترس هایش بیشتر خواهد شد و اعتماد به نفسش به هم خواهد ریخت. توصیه من این است کاری به کارش نداشته باشید. ابتدا او را به یک روانپزشک ببرید. احتمالا او به مقادیری از داروی ریتالین احتیاج خواهد داشت. پس از آن به روانشناسی مراجعه کنید که تخصصش کار با کودکان بیش فعال است . او به شما توصیه هایی خواهد کرد که زندگی را برای خودتان و فرزندتان لذت بخش تر و زیبا تر خواهد کرد.

چگونه به کودکی که تمرکز کمی دارد و در مدرسه مشکل دارد کمک کنیم؟‌

پدران و مادران:

1- اگر کودکتان مدرسه می رود و چنین مشکلی دارد به روانشناس و روانپزشک مراجعه کنید. مطمئن شوید واقعا کودک شما دچار این مشکل است. اگر تشخیص شما و متخصصین یکی نبود، مسلما مشکل دیگری وجود دارد ( مثلا شاید شما زیادی سخت گیر هستید، یا دچار اختلال شخصیت وسواسی هستید که کارهای کودکتان به نظرتان بی نظمی و حواس پرتی می رسد، یا شاید اختلافات خانوادگی شما کودکتان را مضطرب می کند و حواس پرتی معلول اضطراب اوست و نه علامت اختلال کبود تمرکز و بیش فعالی )، به هر حال با روانشناس درباره خودتان و خانواده تان بیشتر مشورت کنید.

2- با معلم مدرسه درباره مشکل کودکتان صحبت کنید اگر صحبت شما را جدی نگرفت و کودکتان را متهم به تنبلی یا کم هوشی کرد و این نظر او مطابق تشخیص روانشناس و یا مشاور تحصیلی نبود، به معلم کودکتان کتابی در توضیح نشانگان کمبود تمرکز و بیش فعالی هدیه بدهید . یا دست کم چند صفحه از روی اینترنت در توضیح این اختلال پرینت کنید و به او بدهید و خواهش کنید درباره این موضوع بیشتر فکر کند. خودتان هم از طرح مساله نترسید. این اشکالی نیست که در آینده موجب صدمه به ازدواج، سربازی، کار و یا پذیرش اجتماعی و تحصیلی فرزندتان داشته باشد. برعکس، اگر امروز واقع بینانه عمل کنید فردا مطمئن خواهید بود که فرزند شما از تمام استعداد ها و توانایی هایش استفاده کرده است.

3- اجازه بدهید کودکتان برای خودش یک تابلو در اتاقش داشته باشد که روی آن کارهای روزانه و یا مسائل مهمش را ثبت کرده است. به او کمک کنید تا برای خودش لیستی از کارهای مهم یا چیزهای مهمی که باید فردا به مدرسه ببرد درست کند. یا لیستی از کارهایی که فردا باید قبل از کلاس ورزش آماده کند. به جای امر و نهی مکرر فقط بگویید : "لیست را در بیاور و یکی یکی بخوان . با هم نگاه می کنیم ببینیم همه چیز انجام شده؟ " این لیست می تواند وسایل شخصی، تحویل پروژه، تحویل نامه یا رضایت نامه فلان موضوع به معلم یا مدیر ، و .... را در بر داشته باشد.

آموزگاران:

1- دانش آموزی با سندرم کمبود تمرکز و بیش فعالی دانش آموز کم هوشی نیست. اما نیازهای خاصی دارد. با احترام و محبت از او و خانواده اش بپرسید آیا دارویی مصرف می کند؟ و اگر پاسخ منفی است با کمک مشاور مدرسه او را به روانشناس و روانپزشک معرفی کنید. اگر دارو مصرف می کند هرگز نپرسید " قرصت رو خوردی؟! " با محبت به طوری که مرکز توجه دیگران قرار نگیرد بگویید ریتالین خوردی؟ یا اگر قرص دیگری مصرف می کند نامش را جدی و با احترام ببرید و مطمئن شوید که قرصش را خورده است.

2- هنگام درس دادن راه حل هایی مانند: خط کشیدن زیر بخش اصلی سوال، مرحله به مرحله انجام دادن مساله به جمع کردن حواس او بیشتر کمک می کند.

3- امتحان کردن برای آزمودن است و نه بازآزمودن. این که جمع 2 رقم با دو رقم چه طور انجام می شود با 2 تا نمونه حل کردن هم مشخص می شود. لازم نیست که 30 تا سوال ریاضی بدهید که 15 تای آن ها تقریبا 3 مهارت مشخص را در مدل های مختلف اندازه گیری می کند. برای کودکان عادی سوالات زیاد مشخص کننده توانایی علمی، سرعت عمل و دقت عمل است. اما برای کودکی که مشکل کمبود تمرکز و بیش فعالی دارد خود امتحان عامل حواس پرتی است، گرفتگی بینی دانش آموز پشت سری عامل دوم حواس پرتی، راه رفتن شما در کلاس عامل بعدی، نقطه ای روی تحته عامل دیگری، نقش و نگار روی میز عامل دیگری، صدای افتادن پاک کن کنار دستی عامل پرت کننده حواس دیگر؛ خلاصه دانش آموز شما باید از لابه لای هزاران محرک حواس پرت کننده یکی را انتخاب کند که سوال شما در برگه امتحان باشد. این کار برای او به تنهایی اضطراب زا است. تمام عوامل حواس پرت کننده ای که در کلاس روی می دهد اندکی بر سطح اضطراب او می افزاید و خود امتحان دادن هم بیشترین اضطراب را برای او فراهم می کند، توقع دارید که کودک مشکل دار شما 30 تا سوال ریاضی را درست حل کند؟ این توقع نا به جایی است. 15 سوال جدی، که کاملا درشت و خوش خط نوشته شده اند برای این کودک کافی است. اگر این 15 سوال در 3 برگه نوشته شده اند ، به او یکی یکی برگه ها را بدهید وقتی اولی را تمام کرد برگه بعدی را بدهید.

به زودی در این باره نکات بیشتری خواهم نوشت.